Ataköy 7-8-9-10 Mah. D-100 Güney Yanyolu Nef 22 E Blok 9. Kat D:145 Bakırköy / İSTANBUL Tel : +905356887527
trende

YARGILAMANIN YENİLENMESİ NEDİR?

09.01.2023
368
YARGILAMANIN YENİLENMESİ NEDİR?

Ceza hukuku bağlamında yargılamanın yenilenmesi olgusu 311. ve devamı maddelerinde hüküm altına alınmıştır. Bir suçtan dolayı hüküm giyen kişi hakkında yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulabilmesi için aşağıdaki şartlardan biri veya bir kaçının bulunması gerekmektedir. Yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulabilmesi için hükümlü hakkında verilen ceza kesinleşmiş olmalıdır.

Kesinleşme; yerel mahkemenin vermiş olduğu üst yargı denetimine kapalı kesin kararlarda, üst yargı denetimine açık olmasına rağmen süresinde başvuru yapılmaması sebebiyle başvuru hakkı kalmayan ve kesinleşen kararlarda, üst yargı denetimine başvurulmuş olmasına rağmen üst mahkeme tarafından kararın onanması ve başvurulacak başka bir yargı kolu kalmayan kararlarda söz konusu olacaktır. Kesinleşme varsa yargılamanın yenilenmesi yoluna aşağıdaki unsurlardan birinin de olması halinde başvuru yapılabilecektir. Unsurların varlığı halinde hükümlü lehine yargılama yenilenerek dava tekrar görülecektir.

Yargılamanın Yenilenmesi Başvuru Süresi Nedir?

Yargılamanın yenilenmesi kanun yolu, talep üzerine işletilir. Talep olmadan mahkemenin kendiliğinden harekete geçerek kesinleşen hüküm ile ilgili yeni bir yargılama yapması mümkün değildir. Hükmün cezaevinde infaz edilip edilmemesi, hükümlünün ölümü, kesinleşen hüküm nedeniyle henüz yakalanmamış olması yargılamanın yenilenmesine engel değildir (CMK md.313).

Yargılamanın yenilenmesi talebi herhangi bir süreye bağlı olmadan ileri sürülebilir. Olağanüstü bir kanun yolu olması nedeniyle herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Kesinleşen bir hüküm ile ilgili kanuni diğer koşullar varsa her zaman iade-i muhakeme başvurusu yapılabilir.

Kesinleşmiş ceza mahkemesi kararının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne bireysel başvuru üzerine; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından sanığın herhangi bir hakkının ihlal edildiğinde, AİHM kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde, kararı veren mahkemeye başvurularak yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulması gerekir. Örneğin, bir ceza davasında adil yargılanma hakkının ihlali nedeniyle 01.01.2017 tarihinde AİHM tarafından verilen ihlal kararı üzerine, sanık daha önce yargılandığı mahkemeye 01.01.2018 tarihine kadar başvurarak yeniden yargılanma talebinde bulunabilir.

Hükümlü Lehine Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri

Hükümlü hakkında yargılamanın yenilenmesini gerektiren sebepler şunlardır:

  1. Kararı, hükmü doğrudan etkileyen, duruşmada kullanılan bir belge veya belgelerin sahteliği tespit edilirse,
  2. Bir tanık veya bilirkişi yemin verdirilerek dinlenilmiş, yemin edilerek dinlenilen tanık veya bilirkişinin beyanı hükmü etkilemiş, bu beyan hükümlü aleyhine olacak şekilde kasten veya ihmali davranış ile verilmiş ve bu durum anlaşılmışsa,
  3. Duruşma birden fazla hakim tarafından yapılıyorsa hükme katılan bir veya daha fazla hakimin, tek hakimle görülen bir dava söz konusuysa hakimin vermiş olduğu karar, sanığın aleyhine mahkumiyete sebebiyet verecek derecedeyse ve bu durum (sanığın sebep olduğu kusurlar dışında) hakimin görevde yapmış olduğu kusurdan ileri geliyorsa,
  4. Hükümlünün almış olduğu ceza, hukuk mahkemesi tarafından verilmiş hükme dayanıyorsa ve verilen kesinleşmiş hüküm aynı konuda verilen bir başka hükümle ortadan kalkmışsa,
  5. Sanığın beraatini veya daha az bir cezayı gerektirecek yeni olayların, yeni delillerin ortaya çıkması; bu delillerin tek başına veya dosyadaki tüm delillerle birlikte göz önüne alınması,
  6. Verilen hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verilmesi, bu durumun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi veya tek taraflı deklarasyon, dostane çözümle düşme kararı verilmesi,

4. maddede belirtilen hususa dayanılarak yargılamanın yenilenmesi talep edilecekse bu süre ilamın zamanaşımına uğrayacağı süreyle aynıdır. 6. maddede belirtilen durumda ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleşme tarihinden başlayarak bir yıldır.

Sanığın Aleyhine Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri

Hükümlü aleyhine yargılamanın yenilenmesi sebepleri 5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununun 314. maddesinde düzenlenmiştir.

Sanık aleyhine kesinleşen hükmün yenilenebilmesi için aşağıdaki unsurlardan birinin doğmuş olması gerekir:

  1. Sanık veya hükümlü lehine duruşmada sürülen, hükme etki eden bir belgenin sahte olduğunun anlaşılması,
  2. Hükme katılan hakimlerden bir veya birkaçı sanık lehine vermiş olduğu kararda kusur etmiş, sanığın mahkumiyet veya daha ağır bir ceza alması gerekirken daha az ceza alması veya beraat etmesi,
  3. Sanık beraat etmesine rağmen beraat ettiği suça ilişkin hakim önünde güvenilir nitelikte ikrarda bulunursa

yargılamanın yenilenmesine karar verilerek, suça ilişkin dosya tekrardan incelenecek, yeniden yargılama yapılacaktır.

Yargılamanın Yenilenmesi Talebinin Kabul Edilmeyeceği Haller

Yargılamanın yenilenmesi talebinin reddedileceği haller 5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununun 315. maddesinde hüküm altına alınmıştır.

  • Aynı kanun içerisinde bulunan aynı maddeye dayanılarak verilen cezanın değiştirilmesi amacıyla yapılan talep,
  • Yargılama sırasında yapılan hata başka yollarla düzeltilebiliyorsa, yenileme yoluna başvurulamaz.
Ziyaretçi Yorumları - 8 Yorum
  1. Dündar dedi ki:

    kesinleşme olmadan yargılamanın yenilenmesi talep edilebilir mi?

    1. alpserhukuk dedi ki:

      yargılamanın yenilenmesinin istenebilmesi için diğer hükmün kesinleşmiş bir hüküm olması gerekmektedir.

  2. hatice dedi ki:

    yargılanmanın yenilenmesi için belli şartlar var mıdır?

    1. alpserhukuk dedi ki:

      Hükümlü Lehine Yargılamanın Yenilenmesi Nedenleri – CMK Madde 311

      (1) Kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış bir dava, aşağıda yazılı hâllerde hükümlü lehine olarak yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülür:

      a) Duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliği anlaşılırsa.

      b) Yemin verilerek dinlenmiş olan bir tanık veya bilirkişinin hükmü etkileyecek biçimde hükümlü aleyhine kasıt veya ihmal ile gerçek dışı tanıklıkta bulunduğu veya oy verdiği anlaşılırsa.

      c) Hükme katılmış olan hâkimlerden biri, hükümlünün neden olduğu kusur dışında, aleyhine ceza kovuşturmasını veya bir ceza ile mahkûmiyetini gerektirecek biçimde görevlerini yapmada kusur etmiş ise.

      d) Ceza hükmü hukuk mahkemesinin bir hükmüne dayandırılmış olup da bu hüküm kesinleşmiş diğer bir hüküm ile ortadan kaldırılmış ise.

      e) Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa.

      f) Ceza hükmünün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya ceza hükmü aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi. Bu hâlde yargılamanın yenilenmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir.

      (2) Birinci fıkranın (f) bendi hükümleri, 4.2.2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararları ile, 4.2.2003 tarihinden sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurular üzerine verilecek kararlar hakkında uygulanır.

  3. Burçak dedi ki:

    yeni delillerin ortaya çıkması yargılamanın yenilenmesini gerektirir mi?

    1. alpserhukuk dedi ki:

      CMK 311 maddesi gereği Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa yargılamanın yenilenmesi nedeni olarak kullanılabilmektedir.

  4. poyraz dedi ki:

    yargılanmanın yenilenmesi için talepte bulunulurken bağlı olunan bir süre şartı var mıdır?

    1. alpserhukuk dedi ki:

      Ceza kanunları gereği Yargılamanın iadesi başvurusu kural olarak herhangi bir süreye bağlı tutulmamıştır. Ancak istisna olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebileceği düzenlenmiştir. AİHM kararları neticesinde yargılamanın yenilenmesi istemi süresi, madde hükmü gereği AİHM kararlarının kesinleştiği tarihten itibaren 1 yıldır ve bu süre hak düşürücü süredir.

Bir Yorum Yazın

Hemen Ara